Testosteron tedavisinin prostat üzerindeki etkilerine ilişkin güncel bilgiler

Yaşam süresinin uzamasıyla birlikte yaşlı erkek popülasyonunda artış görülmüş ve buna bağlı olarak testosteron eksikliği önemli bir sağlık sorunu haline gelmiştir. Düşük testosteron düzeyleri; seksüel, fiziksel ve psikolojik sorunlara yol açabilmektedir. Bu nedenle testosteron yerine koyma tedavisine ilgi son yıllarda belirgin şekilde artmıştır. Ancak TRT’nin prostat sağlığı üzerindeki etkileri uzun süredir tartışılmaktadır. Erken dönem çalışmalarda testosteronun prostat kanseri riskini artırabileceği öne sürülmüş olsa da, güncel geniş ölçekli çalışmalar ve meta-analizler hem endojen testosteron düzeyleri hem de testosteron yerine koyma tedavisi ile prostat kanseri gelişimi arasında anlamlı bir ilişki olmadığını göstermektedir. “Saturasyon teorisi”, prostat dokusunun düşük testosteron düzeylerinde bile maksimum androjen etkisine ulaştığını ve daha yüksek düzeylerin ek bir risk oluşturmadığını açıklamaktadır. Uzun dönem klinik çalışmalar testosteron yerine koyma tedavisinin prostat kanseri insidansını artırmadığını ortaya koymuştur. Ayrıca seçilmiş düşük ve orta riskli prostat kanseri hastalarında, özellikle küratif tedavi sonrası veya aktif izlem altında, dikkatli değerlendirme ile TRT’nin güvenle uygulanabileceği gösterilmiştir. Buna karşın yüksek riskli ve metastatik hastalarda TRT önerilmemektedir. Son yıllarda yapılan TRAVERSE çalışması ve güncel kılavuzlar, TRT’nin prostat sağlığı açısından genel olarak güvenli olduğunu desteklemekte ve bu alandaki klinik yaklaşımları yeniden şekillendirmektedir.

Anahtar Kelimeler: testosteron, prostat kanseri, radikal prostatektomi, radyoterapi, aktif izlem

Current information on the effects of testosterone therapy on the prostate

With increasing life expectancy, the elderly male population has grown, and consequently, testosterone deficiency has become a significant health issue. Low testosterone levels can lead to sexual, physical, and psychological problems; therefore, interest in testosterone replacement therapy (TRT) has risen markedly in recent years. However, the effects of TRT on prostate health have long been a subject of debate. Although early studies suggested that testosterone might increase the risk of prostate cancer, contemporary large-scale studies and meta-analyses indicate no significant association between the development of prostate cancer and either endogenous testosterone levels or testosterone replacement therapy. The “saturation theory” posits that prostate tissue reaches maximal androgenic effect even at low testosterone levels, meaning that higher levels do not pose additional risk. Long-term clinical studies have demonstrated that testosterone replacement therapy does not increase the incidence of prostate cancer. Furthermore, it has been shown that TRT can be safely administered—following careful evaluation—to selected patients with low- and intermediate-risk prostate cancer, particularly those who have undergone curative treatment or are under active surveillance. Conversely, TRT is not recommended for patients with high-risk or metastatic disease. The recent TRAVERSE trial and current guidelines support the view that TRT is generally safe regarding prostate health and are reshaping clinical approaches in this field.

Keywords: testosterone, prostate cancer, radical prostatectomy, radiotherapy, active surveillance